ការរិះគន់នាំឱ្យរីកចម្រើន៖ ក្បួនបំប្លែង Feedback | KDN

ការរិះគន់ នាំឱ្យមានការរីកចម្រើន៖ សិល្បៈនៃការគ្រប់គ្រងអត្តា និងការបំប្លែង Feedback ទៅជាថាមពលអភិវឌ្ឍការងារ

ដោយ៖ ក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News
ចេញផ្សាយថ្ងៃទី៖ ២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៦

ខ្លឹមសារសង្ខេបសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖

• ការរិះគន់ស្ថាបនា (Constructive Criticism) មិនមែនជាការវាយប្រហារលើតម្លៃផ្ទាល់ខ្លួននោះទេ ប៉ុន្តែជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងចំណុចខ្វះខាតដែលភ្នែកផ្ទាល់ខ្លួនមិនអាចមើលឃើញ។

• ក្បួនចិត្តសាស្ត្រ «Pause & Filter» រយៈពេល ២៤ ម៉ោង ជួយទប់ស្កាត់ប្រតិកម្មការពារខ្លួនរបស់អត្តា (Defensive Ego) និងជួយញែកខ្លឹមសារពិតចេញពីអារម្មណ៍ផ្ទាល់ខ្លួន។

• ការបំប្លែងពាក្យរិះគន់ទៅជាសំណួរបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់ គឺជាគន្លឹះបើកផ្លូវឱ្យមានការរីកចម្រើនក្នុងអាជីពការងារ និងការកសាងទំនុកចិត្តជាមួយថ្នាក់ដឹកនាំ។

នៅក្នុងជីវិតការងារ និងការរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ គ្មាននរណាម្នាក់ចូលចិត្តការស្តីបន្ទោស ឬពាក្យរិះគន់នោះឡើយ។ ជាធម្មជាតិរបស់មនុស្ស នៅពេលឮពាក្យរិះគន់ ខួរក្បាលផ្នែក Amygdala តែងតែបញ្ជូនសញ្ញាប្រកាសអាសន្ន ដូចជាការជួបគ្រោះថ្នាក់ ដែលជំរុញឱ្យយើងចង់តបត ឬការពារខ្លួនភ្លាមៗ។ ប៉ុន្តែភាពខុសគ្នារវាងមនុស្សដែលជោគជ័យខ្ពស់ និងមនុស្សដែលនៅទ្រឹងមួយកន្លែង ស្ថិតនៅលើរបៀបដែលពួកគេចាត់ទុក «ពាក្យរិះគន់»៖ មនុស្សទូទៅចាត់ទុកវាជាការប្រមាថ ចំណែកអ្នកមានផ្នត់គំនិតរីកចម្រើន (Growth Mindset) ចាត់ទុកវាជា «ការពិគ្រោះយោបល់ឥតគិតថ្លៃ» ដែលជួយកែតម្រូវទិសដៅជីវិត។

១. ញែកឱ្យដាច់រវាង «ការរិះគន់ស្ថាបនា» និង «ការរិះគន់ជាន់ពន្លិច»

ជំហានដំបូងដើម្បីទាញយកប្រយោជន៍ពីពាក្យរិះគន់ គឺការពិនិត្យមើលចេតនា និងខ្លឹមសារ។ ការរិះគន់ស្ថាបនាផ្តោតសំខាន់លើ «លទ្ធផលការងារ និងអាកប្បកិរិយាជាក់លាក់» ព្រមទាំងផ្តល់នូវដំណោះស្រាយ ឬទិសដៅកែលម្អ។ ផ្ទុយទៅវិញ ការរិះគន់ជាន់ពន្លិច (Destructive Criticism) ផ្តោតលើ «ការវាយប្រហារលើបុគ្គលិកលក្ខណៈផ្ទាល់ខ្លួន» ដោយគ្មានមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់។ នៅពេលទទួលបានការរិះគន់ ចូរកុំទាន់អាលខឹង ចូរយកតែកម្រងទិន្នន័យដែលមានប្រយោជន៍មកកែច្នៃ ហើយបោះបង់ចោលនូវអារម្មណ៍អវិជ្ជមានដែលគ្មានប្រយោជន៍។

២. ក្បួនចិត្តសាស្ត្រគ្រប់គ្រងអត្តា (Ego Management)

ឧបសគ្គធំបំផុតដែលរារាំងការរីកចម្រើន គឺ «អត្តា (Ego)» ដែលចង់បង្ហាញថាខ្លួនឯងតែងតែត្រូវ។ នៅពេលអ្នកគ្រប់គ្រង ឬមិត្តរួមការងារចង្អុលបង្ហាញកំហុស ចូរអនុវត្តក្បួន ៣ ជំហាន៖

• ជំហានទី ១ (ដកដង្ហើមវែងៗ និងស្តាប់ឱ្យចប់)៖ កុំកាត់សម្តី ឬព្យាយាមរកលេសការពារខ្លួនភ្លាមៗ។

• ជំហានទី ២ (សួរបញ្ជាក់ឱ្យកាន់តែច្បាស់)៖ ប្រើពាក្យដូចជា «តើខ្ញុំអាចកែលម្អចំណុចនេះឱ្យកាន់តែល្អប្រសើរតាមរបៀបណា?» ដើម្បីបង្វែរស្ថានការណ៍ពីការប្រឈមមុខដាក់គ្នា មកជាការសហការដោះស្រាយបញ្ហា។

• ជំហានទី ៣ (ថ្លឹងថ្លែងដោយចិត្តត្រជាក់)៖ ទុកពេលយ៉ាងហោចណាស់ ២៤ ម៉ោងដើម្បីពិចារណាឡើងវិញ មុននឹងធ្វើការសម្រេចចិត្តផ្លាស់ប្តូរ។

៣. បំប្លែងពាក្យរិះគន់ទៅជាកាតាលីករនៃការរីកចម្រើន

ពាក្យរិះគន់ប្រៀបដូចជាឱសថជូរចត់ ពិបាកលេប ប៉ុន្តែព្យាបាលជំងឺខ្វះខាតបានយ៉ាងស័ក្តិសិទ្ធិ។ នៅពេលអ្នករៀនបើកចិត្តទទួលយកការកែលម្អដោយស្នាមញញឹម និងការដឹងគុណ អ្នកនឹងបង្កើតបាននូវភាពធន់ផ្លូវចិត្ត (Emotional Resilience) ដ៏រឹងមាំ។ នៅកន្លែងធ្វើការ មេដឹកនាំតែងតែផ្តល់ឱកាសធំៗដល់បុគ្គលិកណាដែលអាចទទួលយកការកែតម្រូវបានយ៉ាងឆាប់រហ័ស ព្រោះបុគ្គលបែបនេះគឺជាមនុស្សដែលរៀនសូត្រមិនចេះចប់។

សំណួរចម្លើយដែលគេឧស្សាហ៍សួរ (FAQ - People Also Ask)៖

• សំណួរ៖ តើត្រូវឆ្លើយតបយ៉ាងដូចម្តេចចំពោះការរិះគន់មិនពិត ឬមានចេតនាអាក្រក់?
  ចម្លើយ៖ ចូររក្សាភាពស្ងប់ស្ងាត់ ឆ្លើយតបដោយផ្អែកលើភស្តុតាង និងទិន្នន័យជាក់ស្តែង ហើយកុំអនុញ្ញាតឱ្យអារម្មណ៍ខឹងរបស់អ្នកក្លាយជាឧបករណ៍បម្រើចេតនារបស់គេ។

• សំណួរ៖ ហេតុអ្វីបានជាមនុស្សភាគច្រើនពិបាកទទួលយកការរិះគន់?
  ចម្លើយ៖ ដោយសារតែខួរក្បាលភ្ជាប់ការរិះគន់ទៅនឹងការបដិសេធសង្គម (Social Rejection) ដែលបង្កការឈឺចាប់ដល់អត្តាដូចការឈឺចាប់រាងកាយ។

• សំណួរ៖ តើការសុំ Feedback ញឹកញាប់ជួយដល់ការឡើងតំណែងដែរទេ?
  ចម្លើយ៖ ជួយបានច្រើនណាស់ ព្រោះវាបង្ហាញពីភាពជាម្ចាស់ការ ទំនួលខុសត្រូវខ្ពស់ និងការប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះគុណភាពការងារ។

ប្រភពយោងផ្លូវការ (Official Sources): Harvard Business Review (HBR), American Psychological Association (APA)