គន្លឹះសំខាន់ៗការពារគណនីឌីជីថល៖ របៀបធានាសុវត្ថិភាពខ្ពស់នៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត

គន្លឹះសំខាន់ៗការពារគណនីឌីជីថល៖ របៀបធានាសុវត្ថិភាពខ្ពស់នៅលើប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិត

នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថលដែលព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួន និងហិរញ្ញវត្ថុទាំងអស់ត្រូវបានភ្ជាប់ជាមួយគណនីអនឡាញ ការធ្វេសប្រហែសត្រឹមតែមួយវិនាទីអាចធ្វើឱ្យអ្នកបាត់បង់ការគ្រប់គ្រងទាំងស្រុង។ ការការពារគណនីមិនមែនជាការងារស្មុគស្មាញសម្រាប់តែអ្នកបច្ចេកវិទ្យានោះទេ ប៉ុន្តែជាទម្លាប់មូលដ្ឋានដែលអ្នកប្រើប្រាស់អ៊ីនធឺណិតគ្រប់រូបត្រូវអនុវត្តជារៀងរាល់ថ្ងៃ។

១. បង្កើតពាក្យសម្ងាត់បែបឃ្លាវែង (Passphrase) និងប្រើកម្មវិធីគ្រប់គ្រងពាក្យសម្ងាត់

កំហុសដ៏ធំបំផុតដែលមនុស្សជាច្រើនតែងតែប្រព្រឹត្ត គឺការប្រើប្រាស់ពាក្យសម្ងាត់តែមួយសម្រាប់គ្រប់គណនីទាំងអស់ ចាប់ពីបណ្តាញសង្គមរហូតដល់កម្មវិធីធនាគារ។ នៅពេលដែលគេហទំព័រណាមួយរងការវាយប្រហារ ជនអនាមិកនឹងយកព័ត៌មានសម្ងាត់នោះទៅសាកល្បងលើគណនីផ្សេងៗទៀតរបស់អ្នកភ្លាមៗ។

ជំនួសឱ្យការប្រើពាក្យខ្លីៗដែលពិបាកចាំ អ្នកគួរតែប្រើប្រាស់ឃ្លាសម្ងាត់ (Passphrase) ដែលមានប្រវែងចាប់ពី ១៦ តួអក្សរឡើងទៅ ដោយផ្គុំពាក្យជាច្រើនចូលគ្នា ដូចជាឈ្មោះទីកន្លែង ឬព្រឹត្តិការណ៍ដែលអ្នកចងចាំផ្ទាល់ខ្លួន។ លើសពីនេះ ការប្រើប្រាស់កម្មវិធីគ្រប់គ្រងពាក្យសម្ងាត់ (Password Manager) ដែលមានស្តង់ដារអន្តរជាតិ ដូចជា Bitwarden ឬ 1Password នឹងជួយអ្នកបង្កើត និងរក្សាទុកកូដសម្ងាត់ស្មុគស្មាញដោយសុវត្ថិភាពដោយមិនចាំបាច់កត់ត្រាទុកលើក្រដាសឡើយ។

២. បើកប្រព័ន្ធផ្ទៀងផ្ទាត់ពីរកត្តា (2FA) និងឈានទៅរកបច្ចេកវិទ្យា Passkey

ការមានត្រឹមតែពាក្យសម្ងាត់តែមួយមុខ មិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីការពារគណនីរបស់អ្នកទៀតនោះទេ។ ប្រព័ន្ធផ្ទៀងផ្ទាត់ពីរកត្តា (Two-Factor Authentication ឬ 2FA) គឺជាស្រទាប់ការពារទីពីរដែលទាមទារភស្តុតាងបញ្ជាក់អត្តសញ្ញាណបន្ថែម មុនពេលអនុញ្ញាតឱ្យចូលប្រើប្រាស់។

ទោះជាយ៉ាងណា ការទទួលកូដ OTP តាមរយៈសារ SMS អាចមានហានិភ័យពីការលួចបន្លំស៊ីមកាត (SIM Swapping)។ ដូច្នេះ ក្រុមអ្នកជំនាញសន្តិសុខតាមប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតនៃ CISA ណែនាំឱ្យងាកមកប្រើប្រាស់កម្មវិធី Authenticator App (ដូចជា Google Authenticator ឬ Microsoft Authenticator) ឬប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាជំនាន់ថ្មី Passkeys ដែលប្រើប្រាស់ស្នាមម្រាមដៃ ឬការស្កេនផ្ទៃមុខ ដែលមិនអាចលួចបន្លំតាមរយៈការឆបោកបានឡើយ។

៣. របៀបសម្គាល់ការឆបោកបែប Phishing និងការការពារបណ្តាញអ៊ីនធឺណិត

ការវាយប្រហារតាមអ៊ីនធឺណិតភាគច្រើនមិនមែនកើតឡើងដោយសារប្រព័ន្ធកុំព្យូទ័រខ្សោយនោះទេ ប៉ុន្តែកើតចេញពីការបញ្ឆោតអារម្មណ៍មនុស្ស (Social Engineering)។ ជនខិលខូចតែងតែផ្ញើសារបន្ទាន់ ឬអ៊ីមែលគំរាមបិទគណនី ដើម្បីបង្ខំឱ្យជនរងគ្រោះចុចលើតំណភ្ជាប់ក្លែងក្លាយ។

ដើម្បីសុវត្ថិភាព ចូរចងចាំថាស្ថាប័នផ្លូវការមិនដែលទាមទារពាក្យសម្ងាត់ ឬកូដ OTP តាមរយៈសារផ្ទាល់ខ្លួនឡើយ។ ពិនិត្យឈ្មោះ Domain និង URL ឱ្យបានល្អិតល្អន់មុនពេលចុច។ លើសពីនេះ ជៀសវាងការភ្ជាប់បណ្តាញ Wi-Fi សាធារណៈដែលគ្មានលេខកូដសម្ងាត់ នៅពេលធ្វើប្រតិបត្តិការហិរញ្ញវត្ថុ ឬប្រសិនបើចាំបាច់ ត្រូវបើកដំណើរការបណ្តាញឯកជននិម្មិត (VPN) ជានិច្ចដើម្បីការពារទិន្នន័យពីការលួចស្ទាក់ចាប់។