ទិដ្ឋភាពចម្លែកពីលំហអាកាស៖ ផ្កាយរណប NASA ផ្តិតយករលកបរិយាកាសចម្លែកលើព្យុះ Simon
ផ្កាយរណបរបស់ NASA និង NOAA បានផ្តិតយករូបភាពដ៏កម្រនៃរលកទំនាញក្នុងស្រទាប់បរិយាកាសខាងលើ ដែលបក់បោកចេញពីព្យុះសង្ឃរា Simon ដ៏មានឥទ្ធិពល។
ទិដ្ឋភាពចម្លែកពីលំហអាកាស៖ ផ្កាយរណប NASA ផ្តិតយករលកបរិយាកាសចម្លែកលើព្យុះ Simon
- រលកទំនាញរាងដូចរលកទឹកក្នុងបរិយាកាស៖ ផ្កាយរណបបានថតជាប់រលកបរិយាកាសរាងជារង្វង់មូល ដែលរាលដាលចេញពីចំណុចកណ្តាលនៃព្យុះ Simon កម្រិតទី ៤។
- កើតឡើងក្នុងស្រទាប់ Mesosphere ខ្ពស់៖ បាតុភូតនេះកើតឡើងនៅកម្ពស់ជាង ៨០ គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃផែនដី ដែលជាតំបន់ព្រំប្រទល់រវាងបរិយាកាសផែនដី និងទីអវកាស។
- ភស្តុតាងនៃកម្លាំងធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យ៖ រូបភាពនេះបង្ហាញពីរបៀបដែលព្យុះសង្ឃរានៅលើផ្ទៃសមុទ្រ អាចបង្កើតថាមពលរំញ័ររហូតដល់ស្រទាប់អាកាសខាងលើបង្អស់។
នៅពេលដែលព្យុះសង្ឃរា Simon កម្រិតទី ៤ កំពុងបោកបក់យ៉ាងសន្ធោសន្ធៅលើឆ្នេរសមុទ្រនៃប្រទេសម៉ិកស៊ិក ផ្កាយរណបអវកាសរបស់ NASA បានថតជាប់ទិដ្ឋភាពដ៏ចម្លែក និងកម្របំផុតមួយ។ នៅលើមេឃដ៏ខ្ពស់ផុតពីពពកព្យុះ រលកពន្លឺរាងដូចរលកទឹករាប់សិបស្រទាប់បានបក់រំញ័រចេញទៅក្នុងទីអវកាស ដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំង។
១. ទិដ្ឋភាពរលកបរិយាកាសចម្លែកដែលថតបានដោយផ្កាយរណប NASA
រូបភាពដ៏អស្ចារ្យនេះត្រូវបានថតដោយឧបករណ៍ចាប់សញ្ញា Day-Night Band លើផ្កាយរណប NOAA-21 និងផ្កាយរណបរបស់អង្គការ NASA Earth Observatory។ ខណៈពេលដែលព្យុះ Simon កំពុងបង្កការគំរាមកំហែងដល់តំបន់ឆ្នេរ រលកបរិយាកាសរាងកោងដូចកង្ហារបានរាលដាលយ៉ាងលឿននៅក្នុងស្រទាប់អាកាសខាងលើ។
បាតុភូតនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថាជា «រលកទំនាញក្នុងបរិយាកាស» (Atmospheric Gravity Waves)។ វាខុសពីរលកទំនាញអវកាស (Gravitational Waves) របស់ Einstein ដោយរលកនេះកើតឡើងនៅក្នុងខ្យល់នៃបរិយាកាសផែនដី នៅពេលដែលខ្យល់ក្តៅ និងខ្យល់ត្រជាក់រុញច្រានគ្នាយ៉ាងខ្លាំង រហូតបង្កើតជារលករំញ័រដូចរលកទឹកនៅលើបឹង។
២. យន្តការវិទ្យាសាស្ត្រនៅពីក្រោយរលក Mesospheric Airglow
ដើម្បីយល់ពីរឿងនេះ យើងត្រូវដឹងថា ព្យុះសង្ឃរា Simon គឺជាព្យុះដ៏មានថាមពលមហិមា។ ខ្យល់ក្តៅ និងសើមរាប់លានតោនត្រូវបានបូមឡើងលើដោយល្បឿនលឿនពីផ្ទៃមហាសមុទ្រក្តៅ។ នៅពេលដែលចរន្តខ្យល់នេះបោកទង្គិចជាមួយស្រទាប់ Stratosphere ដ៏រឹងមាំ វាមិនអាចបន្តទៅមុខបានឡើយ ដូច្នេះថាមពលទាំងអស់ត្រូវបានបញ្ជូនទៅលើជាទម្រង់រលកញ័រ។
រលកនេះបានធ្វើដំណើរឡើងរហូតដល់ស្រទាប់ Mesosphere ដែលមានកម្ពស់ចន្លោះពី ៨០ ទៅ ៩០ គីឡូម៉ែត្រពីផ្ទៃផែនដី។ នៅទីនោះ រលកបានរុញច្រានម៉ូលេគុលអុកស៊ីសែន និងអ៊ីដ្រូសែន ដែលកំពុងបញ្ចេញពន្លឺគីមីខ្សោយៗ (Chemiluminescence ឬ Airglow) ដែលធ្វើឱ្យរលកទាំងនោះភ្លឺចាំងឡើង និងអាចមើលឃើញយ៉ាងច្បាស់ពីលំហអាកាសនៅពេលយប់។
៣. សារៈសំខាន់សម្រាប់ការសិក្សាអាកាសធាតុអវកាស (Space Weather)
ការផ្តិតយករូបភាពរលកបរិយាកាសលើព្យុះ Simon មិនត្រឹមតែជាទស្សនីយភាពដ៏ស្រស់ស្អាតប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែវាផ្តល់ទិន្នន័យដ៏មានតម្លៃសម្រាប់ការសិក្សាអំពីអាកាសធាតុអវកាស។ រលកទំនាញបរិយាកាសទាំងនេះ គឺជាយន្តការចម្បងដែលផ្ទេរថាមពលពីបរិយាកាសខាងក្រោម ទៅកាន់ស្រទាប់ Ionosphere ដែលជាកន្លែងផ្កាយរណបគោចរ។
ការយល់ដឹងពីរបៀបដែលព្យុះសង្ឃរាជះឥទ្ធិពលដល់ស្រទាប់អាកាសខាងលើ នឹងជួយឱ្យអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាចព្យាករណ៍ពីការរំខានដល់ប្រព័ន្ធផ្កាយរណប និងសញ្ញាវិទ្យុទាក់ទងបានកាន់តែច្បាស់លាស់។ វាក៏ជាការរំលឹកដ៏រស់រវើកមួយថា បរិស្ថានរបស់ភពផែនដី គឺមានទំនាក់ទំនងផ្សារភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងស្អិតរមួត ចាប់ពីបាតមហាសមុទ្រ រហូតដល់គែមនៃចក្រវាល។
សួរ៖ តើ Atmospheric Gravity Waves ខុសពីរលកទំនាញ Gravitational Waves យ៉ាងដូចម្តេច?
ឆ្លើយ៖ រលក Atmospheric Gravity Waves គឺជារលករំញ័ររាងកាយនៅក្នុងខ្យល់នៃបរិយាកាសផែនដី ចំណែក Gravitational Waves គឺជារលករំញ័រនៃពេលវេលា និងលំហអាកាស (Spacetime) ដែលបង្កឡើងដោយការប៉ះទង្គិចនៃប្រហោងខ្មៅ។
សួរ៖ ហេតុអ្វីបានជារលកនេះអាចមើលឃើញច្បាស់នៅពេលយប់?
ឆ្លើយ៖ ពីព្រោះឧបករណ៍ចាប់សញ្ញាពេលយប់របស់ផ្កាយរណបអាចចាប់ពន្លឺ Airglow ដែលកើតចេញពីប្រតិកម្មគីមីនៃឧស្ម័នក្នុងស្រទាប់ Mesosphere នៅពេលដែលរលកទំនាញបក់កាត់។