ហេតុអ្វីបានជាសម័យនេះយើងអត់សូវធ្វើការធ្ងន់ តែបែរជាហត់ខួរក្បាល និងភ្លេចភ្លាំងច្រើនជាងមុន?

ដោយ៖ ក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News | ចេញផ្សាយ៖ ថ្ងៃទី 16 ខែតុលា ឆ្នាំ 2026

ខ្លឹមសារសង្ខេបសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖

• អារម្មណ៍អស់កម្លាំងល្ហិតល្ហៃ និងភ្លេចភ្លាំងច្រើន ទោះបីគ្រាន់តែអង្គុយក្នុងបន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ គឺជាបាតុភូត ការហត់នឿយខួរក្បាល (Cognitive Fatigue / Depletion)។
• ការគិតពិចារណា និងការសម្រេចចិត្តជាប់ៗគ្នាពេញមួយថ្ងៃ បណ្តាលឱ្យមានការកកស្ទះសារធាតុគីមី Glutamate នៅក្នុងផ្នែក Prefrontal Cortex នៃខួរក្បាល។
• ការទទួលព័ត៌មានច្រើនហួសកម្រិត (Digital Overload) និងសារជូនដំណឹងឥតឈប់ឈរ គឺជាមូលហេតុធំបំផុតដែលបឺតយកថាមពលខួរក្បាលដោយមិនដឹងខ្លួន។

ភ្នំពេញ — ហេតុអ្វីបានជាគ្រាន់តែអង្គុយធ្វើការនៅមុខកុំព្យូទ័រក្នុងបន្ទប់ម៉ាស៊ីនត្រជាក់ពេញមួយថ្ងៃ ដោយមិនបានលីសែងរបស់ធ្ងន់សូម្បីតែបន្តិច ប៉ុន្តែដល់ពេលល្ងាចត្រឡប់មកផ្ទះវិញ ស្រាប់តែមានអារម្មណ៍ហត់ល្ហិតល្ហៃអស់កម្លាំងពីខ្លួន និងភ្លេចមុខភ្លេចក្រោយច្រើនម្ល៉េះ? បាតុភូតនេះមិនមែនជាការស្រមើស្រមៃឡើយ ប៉ុន្តែវាគឺជាដំណើរការជីវគីមីពិតប្រាកដនៅក្នុងខួរក្បាល ដែលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រហៅថា ការថយចុះថាមពលខួរក្បាល (Cognitive Depletion / Mental Fatigue) នេះបើយោងតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវប្រព័ន្ធប្រសាទពី វិទ្យាស្ថានសុខភាពជាតិអាមេរិក (NIH / PMC)។

១. ការកកស្ទះសារធាតុ Glutamate នៅក្នុងខួរក្បាល

ទោះបីជាខួរក្បាលមនុស្សមានទម្ងន់ត្រឹមតែ ២% នៃទម្ងន់រាងកាយសរុបក៏ដោយ ប៉ុន្តែវាប្រើប្រាស់ថាមពលរហូតដល់ទៅ ២០% នៃថាមពលសរុបរបស់រាងកាយ។ ការសិក្សាដោយប្រើប្រាស់ម៉ាស៊ីនស្កេនខួរក្បាលកម្រិតខ្ពស់បានរកឃើញថា នៅពេលយើងផ្តោតអារម្មណ៍គិតការងារស្មុគស្មាញ ឬទប់អារម្មណ៍ពេញមួយថ្ងៃ កោសិកាប្រសាទនៅក្នុងតំបន់ Lateral Prefrontal Cortex នឹងបញ្ចេញសារធាតុគីមីម្យ៉ាងឈ្មោះថា Glutamate។

នៅពេលសារធាតុ Glutamate កកស្ទះច្រើនពេកនៅចន្លោះកោសិកាប្រសាទ ខួរក្បាលនឹងបញ្ជូនសញ្ញា «ហត់នឿយ» ដើម្បីបង្ខំឱ្យយើងបន្ថយការគិត ការពារកុំឱ្យកោសិកាប្រសាទរងការខូចខាត (NIH Neurobiology of Cognitive Fatigue)។

២. ការផ្ទុកព័ត៌មានលើសកម្រិត (Digital & Decision Overload)

នៅក្នុងសម័យឌីជីថលបច្ចុប្បន្ន ខួរក្បាលរបស់មនុស្សម្នាក់ៗត្រូវទទួលរងនូវព័ត៌មាន សារជូនដំណឹង (Notifications) អ៊ីមែល និងការសម្រេចចិត្តតូចធំរាប់ពាន់ដងក្នុងមួយថ្ងៃ ដែលច្រើនជាងមនុស្សកាលពី ៥០ ឆ្នាំមុនរាប់សិបដង។ រាល់ពេលដែលមានសំឡេងសារលោតឡើងម្តងៗ ខួរក្បាលត្រូវចំណាយថាមពលដើម្បីវាយតម្លៃថា តើត្រូវឆ្លើយតប ឬត្រូវទុកចោល។

សូម្បីតែនៅពេលសម្រាកពីការងារ មនុស្សភាគច្រើនបែរជាយកទូរស័ព្ទមកអូសមើលព័ត៌មានបន្តទៀត ដែលធ្វើឱ្យខួរក្បាលគ្មានពេលវេលាទំនេរពិតប្រាកដដើម្បីសម្អាតកាកសំណល់គីមីចេញឡើយ (Digital Fatigue Research)។

៣. វិធីស្តារថាមពលខួរក្បាល និងបំបាត់ការភ្លេចភ្លាំង

ដើម្បីកាត់បន្ថយអាការៈហត់ខួរក្បាល និងបង្កើនការចងចាំឡើងវិញ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រណែនាំឱ្យអនុវត្តគន្លឹះសាមញ្ញៗ៖

• សម្រាកដោយមិនមើលអេក្រង់ (Screen-Free Microbreaks)៖ រៀងរាល់ ៩០ នាទីម្តង ងើបឈរមើលទេសភាពឆ្ងាយៗ ឬបិទភ្នែកសម្រាក ៥ នាទី ដោយហាមកាន់ទូរស័ព្ទដាច់ខាត។
• កាត់បន្ថយការសម្រេចចិត្តតូចតាច៖ រៀបចំបញ្ជីការងារសំខាន់ៗ ៣ ចំណុចតាំងពីពេលល្ងាច ដើម្បីកុំឱ្យខួរក្បាលចំណាយថាមពលគិតច្រើននៅពេលព្រឹក។
• គេងឱ្យបានគ្រប់ ៧–៨ ម៉ោង៖ ដំណេកជ្រៅគឺជាពេលវេលាតែមួយគត់ដែលប្រព័ន្ធ Glymphatic System លាងសម្អាតសារធាតុ Glutamate ចេញពីខួរក្បាល។

សំណួរចម្លើយដែលគេឧស្សាហ៍សួរ (FAQ)

សំណួរ៖ ហេតុអ្វីបានជាពេលហត់ខួរក្បាល យើងច្រើនតែឃ្លានរបស់ផ្អែម ឬអាហារខ្លាញ់?

ចម្លើយ៖ ពីព្រោះនៅពេលតំបន់ Prefrontal Cortex ចុះខ្សោយដោយសារការហត់នឿយ វាបាត់បង់សមត្ថភាពគ្រប់គ្រងចំណង់ ហើយខួរក្បាលទាមទាររកជាតិស្ករដែលផ្តល់ថាមពលលឿនបំផុត។

សំណួរ៖ តើការផឹកកាហ្វេអាចជួយបំបាត់ការហត់ខួរក្បាលពិតប្រាកដទេ?

ចម្លើយ៖ កាហ្វេអ៊ីនគ្រាន់តែជួយបិទបាំងអារម្មណ៍ងងុយគេងជាបណ្តោះអាសន្នប៉ុណ្ណោះ តែមិនអាចលាងសម្អាតសារធាតុគីមីហត់នឿយចេញពីខួរក្បាលជំនួសការសម្រាកបានឡើយ។

ប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការ៖ រៀបរៀងដោយក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវប្រព័ន្ធប្រសាទពី National Institutes of Health (NIH / PMC) និង Digital Fatigue Studies។