បច្ចេកវិទ្យាភ្ជាប់ខួរក្បាលមនុស្សជាមួយកុំព្យូទ័រ (Brain-Computer Interface - Neuralink)
ស្វែងយល់ពីបច្ចេកវិទ្យា Brain-Computer Interface (BCI) របស់ Neuralink របៀបដែលមនុស្សអាចបញ្ជាកុំព្យូទ័រតាមគំនិត និងអនាគតវេជ្ជសាស្ត្រស្តារគំហើញ។
បច្ចេកវិទ្យាភ្ជាប់ខួរក្បាលមនុស្សជាមួយកុំព្យូទ័រ (Brain-Computer Interface - Neuralink)
- បន្ទះឈីប BCI ដូចជា Neuralink N1 ប្រើប្រាស់សរសៃអេឡិចត្រូតតូចជាងសរសៃសក់រាប់ពាន់ ដើម្បីចាប់យកសញ្ញាចរន្តអគ្គិសនីនៃកោសិកាប្រសាទក្នុងខួរក្បាល (Action Potentials)។
- អ្នកជំងឺពិការដៃជើងដំបូងបង្អស់បានបង្ហាញពីសមត្ថភាពក្នុងការលេងហ្គេមអុក កែសម្រួលឯកសារ និងបញ្ជាឧបករណ៍អេឡិចត្រូនិចដោយប្រើតែរលកគំនិត។
- គោលដៅអនាគតនៃបច្ចេកវិទ្យានេះ រួមមានគម្រោង Blindsight ដើម្បីស្តារគំហើញឡើងវិញសម្រាប់អ្នកពិការភ្នែកពីកំណើត និងការព្យាបាលជំងឺដាច់សរសៃឈាមខួរក្បាល។
ការបញ្ជាកុំព្យូទ័រ ឬទូរសព្ទឆ្លាតវៃដោយគ្រាន់តែប្រើ «គំនិត» លែងជារឿងស្រមើស្រមៃនៅក្នុងភាពយន្តវិទ្យាសាស្ត្រទៀតហើយ។ វត្តមាននៃបច្ចេកវិទ្យា Brain-Computer Interface (BCI) ជាពិសេសការដំឡើងបន្ទះឈីបរបស់ក្រុមហ៊ុន Neuralink លើអ្នកជំងឺជាក់ស្តែង កំពុងបើកទ្វារឆ្ពោះទៅរកយុគសម័យថ្មីមួយដែលមនុស្ស និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលអាចផ្សារភ្ជាប់គ្នាដោយផ្ទាល់។
១. យន្តការដំណើរការនៃបន្ទះឈីបខួរក្បាល Brain-Computer Interface (BCI)
រាល់ពេលដែលអ្នកគិត ឬមានបំណងធ្វើចលនា កោសិកាប្រសាទ (Neurons) រាប់ពាន់លាននៅក្នុងខួរក្បាលនឹងបញ្ចេញចរន្តអគ្គិសនីតូចៗហៅថា Action Potentials។ ឧបករណ៍ BCI របស់ Neuralink ផ្ទុកនូវបន្ទះឈីបតូចមួយដែលបង្កប់នូវខ្សែអេឡិចត្រូតដ៏ស្តើងចំនួន ១,០២៤ អេឡិចត្រូត ដែលត្រូវបានដំឡើងដោយមនុស្សយន្តវះកាត់យ៉ាងជាក់លាក់បំផុតចូលទៅក្នុងស្រទាប់ Motor Cortex នៃខួរក្បាល។ បន្ទះឈីបនេះចាប់យកសញ្ញាអគ្គិសនី ធ្វើការបំលែងទៅជាកូដឌីជីថល រួចបញ្ជូនតាមប្រព័ន្ធ Bluetooth ទៅកាន់កុំព្យូទ័រ ដើម្បីបកប្រែគំនិតរបស់អ្នកឱ្យក្លាយជាចលនានៃ Mouse Cursor ដោយផ្ទាល់។
២. ជោគជ័យគ្លីនិកជាក់ស្តែង និងការផ្លាស់ប្តូរជីវិតអ្នកជំងឺពិការ
នៅក្នុងការសាកល្បងគ្លីនិកលើមនុស្សដំបូងបង្អស់ អ្នកជំងឺឈ្មោះ Noland Arbaugh ដែលជាជនពិការដៃជើងទាំងស្រុង (Quadriplegic) បានបង្ហាញពីសមត្ថភាពដ៏អស្ចារ្យ។ គាត់អាចគ្រប់គ្រងកុំព្យូទ័រ Laptop លេងហ្គេមអុកលើអ៊ីនធឺណិត និងលេងហ្គេម Civilization VI ដោយមិនចាំបាច់មានជំនួយពីមនុស្សឡើយ។ គាត់បានពិពណ៌នាថា ការបញ្ជាទស្សន៍ទ្រនិច Mouse ដោយប្រើគំនិត មានអារម្មណ៍ដូចជាការប្រើប្រាស់ «កម្លាំងអាថ៌កំបាំង The Force» ដែលបានផ្តល់សេរីភាពឌីជីថល និងសេចក្តីសង្ឃឹមថ្មីដល់ជីវិតរបស់គាត់។
៣. អនាគតនៃ BCI៖ គម្រោង Blindsight និងការរួមបញ្ចូលគ្នាជាមួយ AI
ការអភិវឌ្ឍបន្ទាប់នៃ BCI កំពុងឈានឆ្ពោះទៅរកការព្យាបាលជំងឺពិការភ្នែក តាមរយៈគម្រោងឈ្មោះ Blindsight ដែលមានគោលដៅបញ្ជូនសញ្ញារូបភាពពីកាមេរ៉ាឌីជីថលដោយផ្ទាល់ទៅកាន់ខួរក្បាលផ្នែក Visual Cortex ដោយមិនចាំបាច់ឆ្លងកាត់គ្រាប់ភ្នែក ឬសរសៃប្រសាទភ្នែកដែលខូចខាតឡើយ។ លើសពីនេះ ក្នុងទស្សនវិស័យរយៈពេលវែង BCI នឹងក្លាយជាស្ពានតភ្ជាប់រវាងខួរក្បាលមនុស្ស និងបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI-Human Symbiosis) ដើម្បីឱ្យមនុស្សអាចទាញយកចំណេះដឹង និងធ្វើការគណនាស្មុគស្មាញបានលឿនជាងមុនរាប់ពាន់ដង។
Q: តើការដំឡើងបន្ទះឈីបក្នុងខួរក្បាលមានសុវត្ថិភាពដែរឬទេ?
A: ការវះកាត់បច្ចុប្បន្នត្រូវបានគ្រប់គ្រងយ៉ាងតឹងរ៉ឹងដោយ FDA ប៉ុន្តែបញ្ហាប្រឈមរយៈពេលវែងរួមមានការរលាកជាលិកាខួរក្បាល និងការរអិលរបូតនៃខ្សែអេឡិចត្រូតតូចៗ។
Q: តើ BCI អាចអានគំនិតសម្ងាត់របស់មនុស្សបានទេ?
A: មិនអាចទេ BCI បច្ចុប្បន្នគ្រាន់តែអាចចាប់យកសញ្ញាដែលមានបំណងបង្កើតចលនា (Motor Intentions) ដូចជាការគិតចង់រំកិលដៃប៉ុណ្ណោះ មិនអាចអានពាក្យសម្ដី ឬការចងចាំសម្ងាត់ឡើយ។
Q: តើពេលណាទើបបច្ចេកវិទ្យានេះអាចប្រើប្រាស់ជាទូទៅ?
A: នៅក្នុងរយៈពេលពី ៥ ទៅ ១០ ឆ្នាំខាងមុខ BCI នឹងត្រូវប្រើប្រាស់ផ្តាច់មុខសម្រាប់វិស័យវេជ្ជសាស្ត្រព្យាបាលអ្នកជំងឺខ្វិន និងពិការភ្នែក មុនពេលឈានដល់ការប្រើប្រាស់សម្រាប់មនុស្សទូទៅ។