ចិត្តសាស្ត្រកីឡា និងការកសាងកម្លាំងចិត្តស្វិតស្វាញ (Mental Toughness) ក្នុងវិញ្ញាសាគុនខ្មែរ និងកីឡាប្រយុទ្ធ
ស្វែងយល់ពីវិទ្យាសាស្ត្រចិត្តសាស្ត្រកីឡាប្រយុទ្ធ របៀបដែលកីឡាករគុនខ្មែរកសាង Mental Toughness ការគ្រប់គ្រងសម្ពាធសង្វៀន និងការផ្តោតអារម្មណ៍កម្រិតខ្ពស់។
ចិត្តសាស្ត្រកីឡា និងការកសាងកម្លាំងចិត្តស្វិតស្វាញ (Mental Toughness) ក្នុងវិញ្ញាសាគុនខ្មែរ និងកីឡាប្រយុទ្ធ
- កម្លាំងចិត្តស្វិតស្វាញ (Mental Toughness) មិនមែនជាទេពកោសល្យពីកំណើតទេ ប៉ុន្តែជាជំនាញប្រព័ន្ធប្រសាទដែលអាចបង្វឹកបានតាមរយៈការអនុវត្តជាក់ស្តែង។
- បច្ចេកទេសគ្រប់គ្រងដង្ហើម និងការបង្កើតរូបភាពក្នុងចិត្ត (Mental Visualization) ជួយបន្ថយអ័រម៉ូនស្ត្រេស និងបង្កើនល្បឿនប្រតិកម្មចលនាបានជាង ៣០%។
- ការគ្រប់គ្រងការសន្ទនាផ្ទៃក្នុង (Self-Talk) គឺជាអាវុធសម្ងាត់ដែលជួយឱ្យកីឡាករអាចតស៊ូឆ្លងកាត់ការឈឺចាប់ និងសម្ពាធខ្លាំងក្នុងទឹកប្រកួតសម្រេច។
នៅលើសង្វៀនគុនខ្មែរដ៏ក្តៅគគុក ជ័យជម្នះមិនត្រូវបានសម្រេចដោយគ្រាន់តែកម្លាំងកណ្តាប់ដៃ ឬស្នៀតកែងមុតស្រួចនោះឡើយ ប៉ុន្តែវាត្រូវបានសម្រេចដោយកម្លាំងចិត្តស្វិតស្វាញដែលលាក់ខ្លួននៅក្នុងខួរក្បាលរបស់កីឡាករ។ វិទ្យាសាស្ត្រចិត្តសាស្ត្រកីឡាទំនើប (Sports Psychology) បានបង្ហាញថា អត្តពលិកឆ្នើមគឺជាអ្នកដែលអាចគ្រប់គ្រងប្រព័ន្ធប្រសាទ និងអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចឱ្យក្លាយជាថាមពលប្រយុទ្ធដ៏មុតស្រួច។
១. យន្តការខួរក្បាលពេលប្រឈមមុខនឹងគ្រោះថ្នាក់លើសង្វៀន
នៅពេលកីឡាករឡើងលើសង្វៀនប្រយុទ្ធ កណ្តាលខួរក្បាល Amygdala នឹងដំណើរការប្រព័ន្ធប្រកាសអាសន្ន Fight-or-Flight ភ្លាមៗ ដោយបញ្ចេញអ័រម៉ូន Adrenaline និង Cortisol ចូលទៅក្នុងចរន្តឈាម។ ប្រសិនបើកីឡាករគ្មានការហ្វឹកហាត់ចិត្តសាស្ត្រទេ សម្ពាធនេះនឹងធ្វើឱ្យចង្វាក់បេះដូងកើនឡើងហួសកម្រិត សាច់ដុំឡើងរឹងស្ពឹក និងបាត់បង់ការមើលឃើញច្បាស់ (Tunnel Vision)។ កីឡាករគុនខ្មែរអាជីពរៀនរៀបចំប្រព័ន្ធប្រសាទស្វ័យប្រវត្ត (Autonomic Nervous System) ឱ្យស្ថិតក្នុងស្ថានភាពស្ងប់ស្ងាត់ក្រោមសម្ពាធ (Calm Under Pressure) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យខួរក្បាលផ្នែកខាងមុខ (Prefrontal Cortex) អាចវិភាគ និងគេចផុតពីក្បាច់វាយលុករបស់គូប្រកួតបានយ៉ាងរហ័ស។
២. បច្ចេកទេស Mental Imagery និងការគ្រប់គ្រងដង្ហើម
មុនពេលឡើងប្រកួត ការធ្វើសមាធិស្ងប់ស្ងាត់ និងការអនុវត្តក្បួន Mental Imagery គឺជាវិធីសាស្ត្រដ៏មានឥទ្ធិពល។ កីឡាករត្រូវស្រមៃមើលចលនាប្រកួតគ្រប់ជ្រុងជ្រោយនៅក្នុងចិត្តឡើងវិញរាប់សិបដង៖ របៀបម៉ាត់ របៀបទប់ទល់កែង និងអារម្មណ៍ទទួលជ័យជម្នះ។ ការស្រាវជ្រាវប្រព័ន្ធប្រសាទវិទ្យាបានរកឃើញថា នៅពេលអ្នកស្រមៃមើលចលនាមួយយ៉ាងច្បាស់ កោសិកាខួរក្បាល Motor Cortex បាញ់សញ្ញាបញ្ជាដូចគ្នានឹងពេលដែលអ្នកកំពុងធ្វើចលនាជាក់ស្តែងដែរ។ លើសពីនេះ ការដកដង្ហើមជ្រៅៗតាមក្បួន Box Breathing ជួយទម្លាក់ចង្វាក់បេះដូងឱ្យស្ថិតក្នុងលំនឹងល្អឥតខ្ចោះ។
៣. សិល្បៈនៃការគ្រប់គ្រងការសន្ទនាផ្ទៃក្នុង (Self-Talk Mastery)
នៅក្នុងទឹកប្រកួតទី ៤ ឬទី ៥ នៅពេលដែលរាងកាយអស់កម្លាំង និងរងការឈឺចាប់សាច់ដុំយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ អ្វីដែលកំណត់លទ្ធផលចាញ់ឈ្នះ គឺសំឡេងដែលនិយាយនៅក្នុងចិត្តរបស់កីឡាករ។ កីឡាករដែលមាន Mental Toughness ខ្ពស់ មិនដែលអនុញ្ញាតឱ្យសំឡេងអវិជ្ជមានដូចជា «ខ្ញុំអស់កម្លាំងហើយ» ឬ «ខ្ញុំមិនអាចឈ្នះទេ» ចូលមកគ្រប់គ្រងឡើយ។ ផ្ទុយទៅវិញ ពួកគេប្តូរទៅជាពាក្យលើកទឹកចិត្តខ្លីៗដូចជា «ផ្តោតលើជើងបន្ទាប់», «រក្សាលំនឹង», និង «តស៊ូដល់ទីបញ្ចប់»។ កម្លាំងចិត្តនេះមិនត្រឹមតែចាំបាច់សម្រាប់កីឡាគុនខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាមេរៀនជីវិតដ៏មានតម្លៃសម្រាប់មនុស្សគ្រប់រូបក្នុងការជម្នះឧបសគ្គការងារ។
Q: តើការភ័យខ្លាចមុនពេលប្រកួតជារឿងធម្មតាដែរឬទេ?
A: ជារឿងធម្មតាបំផុត។ សូម្បីតែជើងឯកពិភពលោកក៏មានអារម្មណ៍ភ័យខ្លាចដែរ ប៉ុន្តែភាពខុសគ្នាគឺពួកគេចេះបង្វែរការភ័យខ្លាចឱ្យទៅជាការផ្តោតអារម្មណ៍ប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់។
Q: តើការហ្វឹកហាត់ចិត្តសាស្ត្រកីឡាត្រូវការពេលប៉ុន្មាន?
A: ចិត្តសាស្ត្រកីឡាត្រូវការការហ្វឹកហាត់ជាប់ជាប្រចាំដូចជាការហ្វឹកហាត់សាច់ដុំដែរ។ ការចំណាយពេលត្រឹមតែ ១០ នាទីក្នុងមួយថ្ងៃដើម្បីធ្វើសមាធិ និងស្រមៃរូបភាព នឹងឃើញលទ្ធផលក្នុងរយៈពេលពីរបីសប្តាហ៍។
Q: តើអ្នកធ្វើការទូទៅអាចយកក្បួន Mental Toughness ទៅប្រើប្រាស់បានទេ?
A: អាចយកទៅប្រើប្រាស់បានយ៉ាងមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ក្នុងការគ្រប់គ្រងសម្ពាធការងារ ការធ្វើបទបង្ហាញនៅចំពោះមុខមនុស្សច្រើន និងការដោះស្រាយវិបត្តិជីវិត។