វិទ្យាសាស្ត្រកីឡារត់ Trail Running៖ បច្ចេកទេសឡើងចុះចំណោត និងការការពាររបួសសរសៃពួរ
ស្វែងយល់ពីវិទ្យាសាស្ត្រកីឡារត់ Trail Running បច្ចេកទេសចលនាឡើងចុះចំណោតភ្នំ ការជ្រើសរើសស្បែកជើង និងការការពាររបួសសរសៃពួរជង្គង់។
វិទ្យាសាស្ត្រកីឡារត់ Trail Running៖ បច្ចេកទេសឡើងចុះចំណោត និងការការពាររបួសសរសៃពួរ
- ការរត់ឡើងចំណោតទាមទារជំហានខ្លីៗ និងការប្រើប្រាស់បាតជើងខាងមុខ (Forefoot) ដើម្បីកាត់បន្ថយបន្ទុកសាច់ដុំកំភួនជើង និងចង្កេះ។
- ការរត់ចុះចំណោត (Downhill Running) បង្កើតកម្លាំងទង្គិចរហូតដល់ ៥ ដងនៃទម្ងន់ខ្លួន ដូច្នេះការទម្លាក់ជង្គង់បត់បន្តិច (Soft Knee Landing) គឺជាគន្លឹះស្រូបយកកម្លាំងទង្គិច។
- ស្បែកជើង Trail Running ដែលមានបាតស្អិត (Grip Lugs) និងកាតាបទឹក Vest ផ្ទុកអេឡិចត្រូលីត គឺជាខែលការពារសុវត្ថិភាពដ៏សំខាន់បំផុតក្នុងព្រៃ។
ការរត់កាត់ព្រៃភ្នំ (Trail Running) កំពុងក្លាយជាវិញ្ញាសាកីឡាដ៏ពេញនិយមបំផុតមួយនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសនៅតំបន់គិរីរម្យ ភ្នំគូលែន និងជួរភ្នំក្រវាញ។ ផ្ទុយពីការរត់លើផ្លូវកៅស៊ូរាបស្មើ ការរត់លើផ្លូវដីថ្មធម្មជាតិទាមទារនូវការយល់ដឹងពីវិទ្យាសាស្ត្រចលនារាងកាយ (Biomechanics) និងការជ្រើសរើសសម្ភារៈការពារយ៉ាងហ្មត់ចត់បំផុត ដើម្បីជៀសវាងការដួលរលាកសរសៃពួរ និងការប៉ះទង្គិចសន្លាក់ជង្គង់ធ្ងន់ធ្ងរ។
១. យន្តការ Biomechanics៖ ភាពខុសគ្នារវាងការរត់លើថ្នល់ និងការរត់ Trail
នៅពេលអ្នករត់លើផ្លូវថ្នល់ ផ្ទៃដីមានភាពស្មើល្អដែលធ្វើឱ្យសាច់ដុំធ្វើចលនាដដែលៗក្នុងគន្លងមួយវិមាត្រ (Sagittal Plane)។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងព្រៃភ្នំ រាល់ជំហាននីមួយៗជួបប្រទះនឹងដុំថ្ម ឬសឈើ និងដីរអិល ដែលបង្ខំឱ្យសាច់ដុំទប់លំនឹងតូចៗជុំវិញកជើង (Proprioceptors) ត្រូវធ្វើការកែសម្រួលលំនឹងក្នុងចលនាពហុទិស។ ការសិក្សាវេជ្ជសាស្ត្រកីឡាបង្ហាញថា ការហ្វឹកហាត់ Trail Running ពង្រឹងសាច់ដុំស្នូល (Core) និងសរសៃពួរកជើងបានល្អជាងការរត់លើផ្លូវថ្នល់ ប៉ុន្តែវាក៏បង្កហានិភ័យនៃការព្លាត់កជើងខ្ពស់ផងដែរ ប្រសិនបើខ្វះការប្រុងប្រយ័ត្ន។
២. បច្ចេកទេសវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងការឡើងចំណោត និងចុះចំណោត
ដើម្បីសន្សំសំចៃថាមពល និងការពាររបួស ចូរអនុវត្តក្បួនបច្ចេកទេស ២ នេះ៖ ទីមួយ ពេលឡើងចំណោតចោទ (Uphill) ចូរកុំព្យាយាមបោះជំហានវែងៗ។ ផ្ទុយទៅវិញ ចូរបន្ថយប្រវែងជំហានឱ្យខ្លីបំផុត រក្សាល្បឿនចង្វាក់បេះដូងឱ្យស្ថិតក្នុង Zone 2 ឬ 3 ហើយប្រសិនបើចំណោតចោទខ្លាំង ចូរផ្អាកមករត់ត្រដុះដើរលឿន (Power Hiking) ដោយដាក់ដៃសង្កត់លើភ្លៅ។ ទីពីរ ពេលចុះចំណោត (Downhill) កុំទម្លាក់កែងជើងជាន់ហ្វ្រាំងដាច់ខាត ព្រោះវាផ្ទេរកម្លាំងទង្គិចទាំងអស់ទៅលើឆ្អឹងខ្ចីជង្គង់។ ចូររក្សាដងខ្លួនឱ្យទោរទៅមុខបន្តិច ទម្លាក់ជង្គង់ឱ្យទន់ ហើយបោះជំហានញាប់ៗដូចជាការរាំ ដើម្បីឱ្យសាច់ដុំភ្លៅ Quadriceps ជួយស្រូបយកកម្លាំងទង្គិច។
៣. ការជ្រើសរើស Gear សុវត្ថិភាព និងការគ្រប់គ្រងជាតិទឹកក្នុងព្រៃ
ការរត់ Trail មិនអាចប្រើស្បែកជើងរត់ថ្នល់ធម្មតាបានឡើយ។ អ្នកត្រូវការស្បែកជើង Trail ដែលមានបាតក្រឡាកៅស៊ូស្អិត (Vibram ឬ Contagrip) ជម្រៅពី ៤ ទៅ ៦ មីលីម៉ែត្រ ដើម្បីទប់លំនឹងលើភក់ និងថ្មរអិល។ លើសពីនេះ កាតាបទឹក Hydration Vest ត្រូវផ្ទុកទឹកយ៉ាងហោចណាស់ ១.៥ លីត្រ គ្រាប់ថ្នាំអេឡិចត្រូលីត ជែលថាមពល កញ្ចែសង្គ្រោះបន្ទាន់ និងប្រដាប់បង់រុំរបួស។ ការបាត់បង់ជាតិទឹកត្រឹមតែ ២% ក្នុងអាកាសធាតុក្តៅសើម អាចធ្វើឱ្យការផ្តោតអារម្មណ៍ធ្លាក់ចុះ និងបង្កគ្រោះថ្នាក់ដួលធ្លាក់ពីលើចំណោតថ្មបានយ៉ាងងាយ។
សួរ៖ តើអ្នកទើបចាប់ផ្តើមគួរជ្រើសរើសចម្ងាយប៉ុន្មានសម្រាប់ការរត់ Trail ដំបូង?
ឆ្លើយ៖ គួរចាប់ផ្តើមពីចម្ងាយខ្លីចន្លោះពី ៥ ទៅ ១០ គីឡូម៉ែត្រសិន ដែលមានកម្រិតចំណោតទាប (Elevation Gain ក្រោម ២០០ ម៉ែត្រ) ដើម្បីឱ្យសរសៃពួរកជើងស៊ាំនឹងផ្ទៃដីធម្មជាតិ។
សួរ៖ តើការប្រើប្រាស់បង្គោលរត់ (Trekking Poles) ពិតជាមានប្រយោជន៍ទេ?
ឆ្លើយ៖ មានប្រយោជន៍ខ្លាំងណាស់ ដោយវាជួយផ្ទេរបន្ទុកទម្ងន់ប្រហែល ២០% ពីជើងទៅលើដៃ និងស្មា ដែលជួយការពារជង្គង់ពេលចុះចំណោត និងជួយរុញខ្លួនពេលឡើងចំណោតចោទ។
សួរ៖ តើគួរធ្វើដូចម្តេចប្រសិនបើព្លាត់កជើងនៅកណ្តាលព្រៃ?
ឆ្លើយ៖ ត្រូវអនុវត្តក្បួន R.I.C.E ភ្លាមៗ (សម្រាក ស្អំត្រជាក់ រុំបង់រឹត និងលើកជើងឱ្យខ្ពស់)។ កុំបន្តរត់បង្ខំឱ្យសោះ ហើយប្រើប្រាស់កញ្ចែ ឬទូរសព្ទដើម្បីទាក់ទងក្រុមសង្គ្រោះបន្ទាន់។