ហេតុអ្វីបានជាពេលញ៉ាំអាហារថ្ងៃត្រង់ឆ្អែត តែងតែងងុយគេងខ្លាំងនៅម៉ោង ២ រសៀល? ការបកស្រាយបែបវិទ្យាសាស្ត្រ

ដោយ៖ ក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News | ចេញផ្សាយ៖ ថ្ងៃទី 16 ខែតុលា ឆ្នាំ 2026

ខ្លឹមសារសង្ខេបសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖

• អារម្មណ៍ងងុយគេងខ្លាំង ត្របកភ្នែកធ្ងន់ និងខួរក្បាលគិតមិនសូវចេញក្រោយពេលញ៉ាំអាហារថ្ងៃត្រង់ឆ្អែត ត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា Food Coma ឬតាមវេជ្ជសាស្ត្រហៅថា Postprandial Somnolence។
• វាបណ្ដាលមកពីការបញ្ចេញអ័រម៉ូន Serotonin និង Melatonin ក្រោយការរំលាយអាហារសម្បូរជាតិកាបូអ៊ីដ្រាត និងជាតិខ្លាញ់ រួមជាមួយការធ្វើឱ្យសកម្មនូវប្រព័ន្ធប្រសាទ Parasympathetic (Rest and Digest)។
• ការកាត់បន្ថយបរិមាណបាយ ឬម្សៅ ការញ៉ាំប្រូតេអ៊ីនសមរម្យ និងការដើរហាត់ប្រាណស្រាលៗ ១០ នាទីក្រោយបាយ អាចជួយលុបបំបាត់អាការៈងងុយគេងនេះបាន។

ភ្នំពេញ — សម្រាប់បុគ្គលិកការិយាល័យ និងសិស្សនិស្សិតជាច្រើន ម៉ោង ២ រសៀលគឺជាពេលវេលាដ៏លំបាកបំផុតប្រចាំថ្ងៃ។ បន្ទាប់ពីទទួលទានអាហារថ្ងៃត្រង់ដ៏ឆ្ងាញ់ពិសាឆ្អែតរួចរាល់ ត្រឹមតែមួយម៉ោងក្រោយមក ត្របកភ្នែកចាប់ផ្តើមធ្ងន់ដូចមានដុំថ្មសង្កត់ ស្មារតីចាប់ផ្តើមស្រវាំង ហើយខួរក្បាលលែងចង់គិតការងារ។ បាតុភូតនេះត្រូវបានភាសាសាមញ្ញហៅថា Food Coma (សន្លប់ដោយសារបាយ) ហើយនៅក្នុងវេជ្ជសាស្ត្រវាមានឈ្មោះផ្លូវការថា Postprandial Somnolence នេះបើយោងតាមការស្រាវជ្រាវរបស់មជ្ឈមណ្ឌលសុខភាព Cleveland Clinic។

១. ប្រព័ន្ធប្រសាទ Parasympathetic៖ សម្រាក និងរំលាយអាហារ (Rest and Digest)

នៅពេលដែលអ្នកទទួលទានអាហារចូលទៅក្នុងក្រពះច្រើន រាងកាយត្រូវផ្លាស់ប្តូររបៀបដំណើរការភ្លាមៗ។ ប្រព័ន្ធប្រសាទ Parasympathetic Nervous System ដែលទទួលបន្ទុកផ្នែក «សម្រាក និងរំលាយអាហារ» ត្រូវបានធ្វើឱ្យសកម្ម។ ដើម្បីដំណើរការកិនរំលាយអាហារ បេះដូងត្រូវបង្វែរលំហូរឈាមមួយផ្នែកធំទៅកាន់ក្រពះ និងពោះវៀន។ ដំណើរការនេះធ្វើឱ្យរាងកាយកាត់បន្ថយការបញ្ចេញថាមពលនៅតំបន់សាច់ដុំផ្សេងទៀត និងធ្វើឱ្យខួរក្បាលទទួលបានសញ្ញាសម្រាក (Cleveland Clinic Health Explanations)។

២. យន្តការអ័រម៉ូន៖ កាបូអ៊ីដ្រាត ទ្រីបតូហ្វាន និងសេរ៉ូតូនីន

ក្រៅពីលំហូរឈាម ប្រតិកម្មគីមីនៅក្នុងខួរក្បាលគឺជាកត្តាសំខាន់បំផុត។ នៅពេលអ្នកញ៉ាំអាហារដែលសម្បូរទៅដោយ កាបូអ៊ីដ្រាត (ដូចជា បាយស មី នំប៉័ង បង្អែម) កម្រិតជាតិស្ករក្នុងឈាមនឹងកើនឡើងយ៉ាងលឿន ដែលជំរុញឱ្យលំពែងបញ្ចេញអ័រម៉ូន Insulin។ អាំងស៊ុយលីននេះបានជួយបើកផ្លូវឱ្យអាស៊ីតអាមីណូម្យ៉ាងឈ្មោះថា Tryptophan ហូរចូលទៅក្នុងខួរក្បាលបានកាន់តែងាយស្រួល។ នៅក្នុងខួរក្បាល Tryptophan ត្រូវបានបំប្លែងទៅជាអ័រម៉ូន Serotonin (អ័រម៉ូនអារម្មណ៍ស្ងប់) និងបន្តបំប្លែងទៅជា Melatonin (អ័រម៉ូនដែលគ្រប់គ្រងការងងុយគេង)។ ជាលទ្ធផល អ្នកនឹងមានអារម្មណ៍ថាងងុយគេងយ៉ាងខ្លាំងស្ទើរតែទប់មិនជាប់។

៣. វិធីការពារកុំឱ្យងងុយគេងពេលរសៀល

ដើម្បីរក្សាថាមពល និងភាពស្វាហាប់ពេញមួយថ្ងៃ អ្នកជំនាញអាហារូបត្ថម្ភណែនាំឱ្យ៖

• កាត់បន្ថយបាយស ឬម្សៅកែច្នៃ៖ បន្ថយបរិមាណបាយសក្នុងអាហារថ្ងៃត្រង់ និងជំនួសដោយបន្លែស្រស់ និងប្រូតេអ៊ីនគ្មានខ្លាញ់ (ដូចជា សាច់មាន់ ត្រី ឬស៊ុត)។
• កុំញ៉ាំឆ្អែតហួសកម្រិត៖ ញ៉ាំត្រឹមតែ ៨០% នៃក្រពះ ដើម្បីកុំឱ្យប្រព័ន្ធរំលាយអាហារផ្ទុកបន្ទុកធ្ងន់ធ្ងរពេក។
• ដើរហាត់ប្រាណស្រាលៗ ១០ នាទីក្រោយបាយ៖ ការដើរយឺតៗក្រោយអាហារជួយជំរុញចរន្តឈាម បញ្ចុះជាតិស្ករក្នុងឈាម និងជួយឱ្យខួរក្បាលភ្ញាក់រលឹកឡើងវិញ។

ប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការ៖ រៀបរៀងដោយក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវវេជ្ជសាស្ត្រពី Cleveland Clinic។