ហេតុអ្វីបានជាពេលរងា ឬភ័យខ្លាច ស្រាប់តែព្រឺសម្បុរ និងក្រោកឈររោមដៃរោមជើង?

ដោយ៖ ក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News | ចេញផ្សាយ៖ ថ្ងៃទី 16 ខែតុលា ឆ្នាំ 2026

ខ្លឹមសារសង្ខេបសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖

• បាតុភូតព្រឺសម្បុរ ត្រូវបានវិទ្យាសាស្ត្រហៅថា Piloerection ឬ Cutis Anserina ដែលបណ្តាលមកពីការកន្ត្រាក់នៃសាច់ដុំតូចៗ Arrectores Pilorum នៅគល់រោម។
• នៅពេលរងា រោមក្រោកឈរដើម្បីបង្កើតស្រទាប់ខ្យល់ក្តៅការពារកម្តៅរាងកាយ រីឯពេលភ័យខ្លាច អ័រម៉ូន Adrenaline ជម្រុញឱ្យរោមឈរដើម្បីធ្វើឱ្យរាងកាយមើលទៅធំសម្បើមបន្លាចសត្រូវ។
• ទោះបីជាមនុស្សសម័យថ្មីមិនសូវមានរោមក្រាស់ក៏ដោយ យន្តការបុរាណនេះនៅតែបន្តដំណើរការតាមរយៈប្រព័ន្ធប្រសាទស្វ័យប្រវត្ត។

ភ្នំពេញ — នៅពេលដែលខ្យល់ត្រជាក់បក់មកប៉ះស្បែក ឬនៅពេលអ្នកស្តាប់តន្ត្រីដ៏ពិរោះរំជួលចិត្ត ឬមើលឈុតឆាករន្ធត់ក្នុងខ្សែភាពយន្ត ស្បែកនៅលើដៃ និងជើងរបស់អ្នកនឹងលេចចេញជាដុំពកតូចៗភ្លាមៗ ហើយសរសៃរោមទាំងអស់នឹងក្រោកឈរត្រង់ភ្លឹង។ បាតុភូតនេះត្រូវបានភាសាខ្មែរហៅថា «ព្រឺសម្បុរ» ចំណែកភាសាអង់គ្លេសហៅថា Goosebumps ហើយពាក្យវេជ្ជសាស្ត្រគឺ Piloerection នេះបើយោងតាមទស្សនាវដ្តីវិទ្យាសាស្ត្រពិភពលោក Scientific American។

១. សាច់ដុំ Arrector Pili និងយន្តការបង្កើតដុំពក

នៅក្រោមស្បែករបស់មនុស្ស គល់រោមនីមួយៗត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងសាច់ដុំតូចល្អិតមួយហៅថា Arrector Pili Muscle។ នៅពេលដែលរាងកាយទទួលរងនូវភាពត្រជាក់ ឬអារម្មណ៍រំជួលចិត្តខ្លាំង ប្រព័ន្ធប្រសាទ Sympathetic នឹងបញ្ជូនសញ្ញាអគ្គិសនីភ្លាមៗ បញ្ជាឱ្យសាច់ដុំ Arrector Pili នេះកន្ត្រាក់ឡើង។ ការកន្ត្រាក់នេះបានទាញគល់រោមឱ្យបញ្ឈរត្រង់ឡើងលើ ហើយសង្កត់ផ្ទៃស្បែកជុំវិញគល់រោមឱ្យផតចុះ បង្កើតបានជាដុំពកតូចៗនៅលើស្បែកមើលទៅដូចជាស្បែកសត្វក្ងានដែលទើបតែដករោមក្តៅៗ (Scientific American Evolutionary Biology)។

២. តួនាទីទ្វេ៖ ការពារកម្តៅ និងការបន្លាចសត្រូវ

អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រផ្នែកជីវវិទ្យាវិវត្តន៍បានពន្យល់ថា បាតុភូតព្រឺសម្បុរគឺជាកេរដំណែលតាំងពីរាប់លានឆ្នាំមុន នៅពេលដែលបុព្វបុរសមនុស្សនៅមានរោមក្រាស់ពេញខ្លួន៖

• នៅពេលរងា៖ ការបញ្ឈររោមឡើង បានបង្កើតជាស្រទាប់ខ្យល់ទ័ព (Insulating Air Layer) នៅចន្លោះសរសៃរោម ជួយរក្សាកម្តៅកុំឱ្យភាយចេញពីរាងកាយ ដូចគ្នានឹងសត្វបក្សីបំប៉ោងរោមពេលរដូវរងាដែរ។
• នៅពេលភ័យខ្លាច ឬជួបគ្រោះថ្នាក់៖ ខួរក្បាលបញ្ចេញអ័រម៉ូន Adrenaline ក្នុងយន្តការ Fight-or-Flight។ ការក្រោកឈររោមធ្វើឱ្យរាងកាយសត្វមើលទៅធំជាងមុនទ្វេដង ដើម្បីគំរាមបន្លាចសត្រូវ ដូចជាសត្វឆ្មាដែលកោងខ្នង និងបះរោមពេលឃើញសត្វឆ្កែ។

៣. ហេតុអ្វីបានជាព្រឺសម្បុរពេលស្តាប់ចម្រៀងពិរោះ?

ក្រៅពីរងា និងភ័យខ្លាច មនុស្សយើងតែងតែព្រឺសម្បុរនៅពេលស្តាប់បទចម្រៀងដ៏អស្ចារ្យ ឬទស្សនាស្នាដៃសិល្បៈដ៏រំជួលចិត្ត (បាតុភូត Frisson)។ នេះបណ្តាលមកពីការបញ្ចេញអ័រម៉ូន Dopamine យ៉ាងគំហុកនៅក្នុងខួរក្បាល ដែលរំញោចប្រព័ន្ធប្រសាទ និងបញ្ជាឱ្យសាច់ដុំគល់រោមកន្ត្រាក់ដូចគ្នាដែរ។

ប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការ៖ រៀបរៀងដោយក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវជីវវិទ្យាពី Scientific American។