ហេតុអ្វីបានជាស្បែកចុងដៃចុងជើងជ្រួញពេលត្រាំទឹកយូរ? យន្តការវិវត្តន៍ដ៏ឆ្លាតវៃនៃរាងកាយមនុស្ស

ដោយ៖ ក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News | ចេញផ្សាយ៖ ថ្ងៃទី 16 ខែតុលា ឆ្នាំ 2026

ខ្លឹមសារសង្ខេបសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖

• ការជ្រួញនៃស្បែកចុងម្រាមដៃ និងចុងម្រាមជើងពេលត្រាំទឹក មិនមែនកើតឡើងដោយសារស្បែកស្រូបទឹកចូល (Osmosis) ដូចការយល់ច្រឡំពីមុននោះឡើយ។
• វាគឺជាប្រតិកម្មស្វ័យប្រវត្តិនៃ ប្រព័ន្ធប្រសាទអូតូណូមិក (Autonomic Nervous System) ដែលបញ្ជាឱ្យសរសៃឈាមក្រោមស្បែករួមតូច។
• ស្នាមផ្នត់ជ្រួញទាំងនេះដើរតួដូចជាក្រឡាកង់រថយន្ត (Rain Treads) ជួយបង្ហូរទឹកចេញ និងបង្កើនកម្លាំងកកិតដើម្បីឱ្យមនុស្សបុរាណអាចចាប់កាន់វត្ថុក្នុងទឹក និងដើរលើថ្មរអិលបានមាំ។

ភ្នំពេញ — មិនថាពេលអ្នកងូតទឹកយូរ ហែលទឹកក្នុងអាង ឬបោកគក់សម្លៀកបំពាក់នោះទេ ឱ្យតែត្រាំទឹកលើសពី ៥ ទៅ ១០ នាទី ស្បែកនៅលើចុងម្រាមដៃ និងបាតជើងរបស់អ្នកនឹងចាប់ផ្តើមរួញជ្រួញជាផ្នត់ៗដូចផ្លែព្រូនក្រៀម។ អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ មនុស្សភាគច្រើនជឿថា នេះបណ្ដាលមកពីស្រទាប់ស្បែកខាងក្រៅស្រូបទឹកចូលរហូតដល់ហើមប៉ោង។ ប៉ុន្តែយោងតាមការរកឃើញផ្នែកជីវវិទ្យាសម័យទំនើបដែលចងក្រងដោយ Library of Congress Science នេះគឺជាលទ្ធផលនៃការវិវត្តន៍ដ៏អស្ចារ្យដែលបញ្ជាដោយប្រព័ន្ធប្រសាទមនុស្សផ្ទាល់។

១. ការបកស្រាយចាស់ដែលខុស៖ មិនមែនស្បែកស្រូបទឹកទេ

ទ្រឹស្តីចាស់ដែលធ្លាប់អះអាងថា ស្បែកស្រូបទឹកតាមរយៈដំណើរការ Osmosis ត្រូវបានអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រច្រានចោលទាំងស្រុង បន្ទាប់ពីវេជ្ជបណ្ឌិតបានសង្កេតឃើញការពិតដ៏គួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើលមួយ៖ អ្នកជំងឺដែលមានបញ្ហាខូចសរសៃប្រសាទមេដៃ ឬសរសៃប្រសាទ Median Nerve មិនដែលកើតមានស្បែកជ្រួញពេលត្រាំទឹកឡើយ។ ភស្តុតាងវេជ្ជសាស្ត្រនេះបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា ប្រសិនបើគ្មានសរសៃប្រសាទបញ្ជាទេ ស្បែកនឹងមិនអាចជ្រួញបានឡើយ។

២. យន្តការសរសៃប្រសាទស្វ័យប្រវត្តិ (Vasoconstriction)

នៅពេលដែលចុងម្រាមដៃ និងចុងម្រាមជើងប៉ះនឹងទឹកក្នុងរយៈពេលយូរ ឧបករណ៍ចាប់សញ្ញានៅក្នុងស្បែកនឹងបញ្ជូនព័ត៌មានទៅកាន់ប្រព័ន្ធប្រសាទស្វ័យប្រវត្ត (Sympathetic Nervous System)។ ប្រព័ន្ធប្រសាទនេះនឹងឆ្លើយតបវិញភ្លាមៗ ដោយបញ្ជាឱ្យសរសៃឈាមតូចៗ (Glomus bodies) នៅក្រោមស្បែក រួមតូចយ៉ាងខ្លាំង (Vasoconstriction)។ នៅពេលសរសៃឈាមរួមតូច បរិមាណឈាមនៅក្រោមស្បែកថយចុះ ធ្វើឱ្យសាច់ និងជាលិកាក្រោមស្បែករួញស្វិតចូលក្នុង ហើយស្រទាប់ស្បែកខាងលើដែលគ្មានឈាមទ្រាប់ពីក្រោមក៏ធ្លាក់ចូលទៅក្នុងចន្លោះទទេ បង្កើតបានជាស្នាមផ្នត់ជ្រួញយ៉ាងច្បាស់ (Library of Congress Everyday Mysteries)។

៣. អត្ថប្រយោជន៍នៃការវិវត្តន៍៖ ក្រឡាកង់រថយន្តធម្មជាតិ

សំណួរដ៏អស្ចារ្យនោះគឺ ហេតុអ្វីបានជារាងកាយមនុស្សវិវត្តឱ្យមានយន្តការបែបនេះ? នៅក្នុងការសិក្សាស្រាវជ្រាវជីវវិទ្យាវិវត្តន៍ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានរកឃើញថា ស្នាមផ្នត់ជ្រួញនៅលើម្រាមដៃដំណើរការដូចគ្នាបេះបិទទៅនឹង ក្រឡាកង់រថយន្តសម្រាប់រត់លើផ្លូវទឹក (Rain Treads)។ ស្នាមជ្រួញទាំងនេះជួយបង្ហូរទឹកចេញពីផ្ទៃប៉ះរវាងស្បែក និងវត្ថុ បង្កើនកម្លាំងកកិតរហូតដល់ទៅ ១២% ជួយឱ្យមនុស្សបុរាណអាចចាប់ត្រី ចាប់រុក្ខជាតិក្នុងទឹកបានយ៉ាងស្អិត និងជួយឱ្យបាតជើងមិនរអិលពេលដើរឆ្លងកាត់ទឹកជ្រោះ ឬថ្មសើម។

ប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការ៖ រៀបរៀងដោយក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវជីវវិទ្យាពី Library of Congress។