ហេតុអ្វីបានជាពេលឃើញគេស្ងាប យើងស្រាប់តែចង់ស្ងាបតាមដោយមិនដឹងខ្លួន?

ដោយ៖ ក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News | ចេញផ្សាយ៖ ថ្ងៃទី 16 ខែតុលា ឆ្នាំ 2026

ខ្លឹមសារសង្ខេបសំខាន់ៗ (Key Takeaways)៖

• បាតុភូតស្ងាបឆ្លង (Contagious Yawning) គឺជាប្រតិកម្មស្វ័យប្រវត្តិនៃប្រព័ន្ធប្រសាទ ដែលកើតឡើងចំពោះមនុស្ស និងសត្វមួយចំនួនដូចជា ឆ្កែ និងស្វាស៊ីមប៉ង់ស៊ី។
• វាត្រូវបានជំរុញដោយ កោសិកាប្រសាទឆ្លុះបញ្ចាំង (Mirror Neurons) នៅក្នុងខួរក្បាល ដែលភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងសមត្ថភាពយល់ចិត្ត និងការយល់ពីអារម្មណ៍អ្នកដទៃ (Empathy)។
• អ្នកកាន់តែជិតស្និទ្ធ ឬមានក្តីមេត្តាចំពោះបុគ្គលម្នាក់នោះខ្លាំងប៉ុនណា អ្នកកាន់តែងាយស្ងាបតាមពួកគេលឿនប៉ុណ្ណោះ។

ភ្នំពេញ — គ្រាន់តែអ្នកឃើញមិត្តរួមការងារកំពុងស្ងាប ឬសូម្បីតែអ្នកកំពុងអានអត្ថបទនេះ ហើយឃើញពាក្យថា «ស្ងាប» ក៏អ្នកអាចនឹងមានអារម្មណ៍ថា ចង់ហើបមាត់ដកដង្ហើមវែងៗស្ងាបតាមភ្លាមៗដែរ។ បាតុភូតដ៏ចម្លែក និងឆ្លងលឿនដូចផ្លេកបន្ទោរនេះ ត្រូវបានវិទ្យាសាស្ត្រហៅថា Contagious Yawning (ការស្ងាបឆ្លង)។ យោងតាមការស្រាវជ្រាវផ្នែកប្រព័ន្ធប្រសាទ និងចិត្តវិទ្យាដែលចុះផ្សាយដោយ Psychology Today នេះមិនមែនជារឿងចៃដន្យនោះទេ ប៉ុន្តែវាជាសញ្ញាបញ្ជាក់ពីរបៀបដែលខួរក្បាលមនុស្សត្រូវបានតភ្ជាប់គ្នាដើម្បីយល់ពីអារម្មណ៍សង្គម។

១. កោសិកាប្រសាទឆ្លុះបញ្ចាំង (Mirror Neurons)

នៅក្នុងខួរក្បាលរបស់មនុស្ស មានបណ្តាញកោសិកាប្រសាទពិសេសមួយហៅថា Mirror Neurons។ កោសិកាទាំងនេះមានតួនាទីឆ្លុះបញ្ចាំង និងចម្លងនូវសកម្មភាពដែលយើងមើលឃើញពីអ្នកដទៃ ដូចជាពេលយើងញញឹមតបពេលឃើញគេញញឹម ឬមានអារម្មណ៍ស្រៀវពេលឃើញគេដួល។ នៅពេលភ្នែករបស់អ្នកមើលឃើញនរណាម្នាក់ស្ងាប ឬត្រចៀកឮសូរស្ងាប កោសិកា Mirror Neurons នៅក្នុងតំបន់ Motor Cortex នៃខួរក្បាល នឹងធ្វើការចម្លងសកម្មភាពនោះភ្លាមៗ ដែលបង្កជាប្រតិកម្មស្វ័យប្រវត្តជំរុញឱ្យសាច់ដុំថ្គាម និងបំពង់ករបស់អ្នកបើកឡើងស្ងាបតាមដោយមិនអាចទប់បាន (Psychology Today Behavioral Neuroscience)។

២. ការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងសង្គម និងការយល់ចិត្ត (Empathy)

អ្វីដែលកាន់តែអស្ចារ្យនោះគឺ ការសិក្សាផ្នែកចិត្តវិទ្យាវិវត្តន៍បានបង្ហាញថា ការស្ងាបឆ្លងមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹង សមត្ថភាពយល់ចិត្ត (Empathy)។ ការពិសោធន៍បានរកឃើញថា យើងងាយនឹងស្ងាបតាមសមាជិកគ្រួសារ មិត្តភក្តិជិតស្និទ្ធ ឬមនុស្សជាទីស្រឡាញ់ លឿនជាងការស្ងាបតាមមនុស្សចម្លែកដែលយើងមិនស្គាល់។ កុមារតូចៗដែលមានអាយុក្រោម ៤ ឆ្នាំ និងបុគ្គលដែលមានជំងឺអូទីស្សឹម (Autism) ដែលមិនទាន់អភិវឌ្ឍសមត្ថភាពយល់ចិត្តពេញលេញ កម្រនឹងស្ងាបតាមអ្នកដទៃណាស់។ សម្រាប់មនុស្សបុរាណ ការស្ងាបឆ្លងគ្នាជួយធ្វើសមកាលកម្មកម្រិតប្រុងប្រយ័ត្ននៃក្រុមទាំងមូល ធានាថាក្រុមមនុស្សរួមរស់អាចប្រុងប្រៀបការពារគ្រោះថ្នាក់បានព្រមៗគ្នា។

៣. មុខងារត្រជាក់ខួរក្បាល (Brain Cooling)

ក្រៅពីកត្តាសង្គម យន្តការជីវសាស្ត្រនៃការស្ងាបផ្ទាល់ គឺជាមធ្យោបាយដ៏ឆ្លាតវៃក្នុងការ បញ្ចុះកម្តៅខួរក្បាល (Brain Thermoregulation)។ ការហើបមាត់ធំៗ និងដកដង្ហើមចូលជ្រៅៗ បានជួយបឺតស្រូបយកខ្យល់ត្រជាក់ចូលទៅកាត់តាមសរសៃឈាមមុខ និងក្បាល ជួយឱ្យខួរក្បាលត្រជាក់ និងបង្កើនការផ្គត់ផ្គង់អុកស៊ីសែន ដើម្បីជួយឱ្យស្មារតីមានភាពភ្ញាក់រលឹកឡើងវិញ។

ប្រភពព័ត៌មានផ្លូវការ៖ រៀបរៀងដោយក្រុមការងារនិពន្ធ Khmer Digital News ផ្អែកលើការស្រាវជ្រាវប្រព័ន្ធប្រសាទពី Psychology Today។